{"id":24352,"date":"2021-09-01T11:11:37","date_gmt":"2021-09-01T17:11:37","guid":{"rendered":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?p=24352"},"modified":"2021-09-01T11:11:37","modified_gmt":"2021-09-01T17:11:37","slug":"nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/","title":{"rendered":"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Johannes Kleiner, matem\u00e1tico y f\u00edsico te\u00f3rico del Centro de Filosof\u00eda Matem\u00e1tica de Munich, y Sean Tull, matem\u00e1tico de la Universidad de Oxford, est\u00e1n revolucionando las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia.<!--more--><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Est\u00e1n inspirados por el neurocient\u00edfico y psiquiatra Giulio Tononi, catedr\u00e1tico de Estudios de la Consciencia en la Universidad de Wisconsin, y autor de la\u00a0<strong>Teor\u00eda de la Informaci\u00f3n integrada<\/strong>\u00a0(IIT),\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC543470\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">publicada<\/a>\u00a0en 2004 \u00a0en la revista BMC Neuroscience.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Kleiner y Tull consideran la ITT como uno de los principales modelos de la consciencia: describe tanto la calidad como la cantidad de la experiencia consciente de un sistema f\u00edsico, como el cerebro, en un estado particular, explican en un\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/arxiv.org\/abs\/2002.07655\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">art\u00edculo<\/a>\u00a0publicado el a\u00f1o pasado.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Consideran que ITT puede servir como punto de partida para futuras investigaciones formales y como una introducci\u00f3n adecuada para investigadores con antecedentes formales.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Consciencia en todas partes<\/strong><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">ITT sugiere que la consciencia est\u00e1 en todas partes a lo largo y ancho del universo, pero que se acumula en los lugares donde se necesita para ayudar a unir diferentes sistemas relacionados.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Esto significa, por ejemplo, que el cuerpo humano est\u00e1 repleto de una tonelada de sistemas que deben interrelacionarse, por lo que hay mucha consciencia (o phi, como se conoce a la cantidad de consciencia en IIT) que se puede calcular,\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.popularmechanics.com\/science\/a36329671\/is-the-universe-conscious\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">se\u00f1ala<\/a>\u00a0al respecto la revista Popular Mechanics.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Y a\u00f1ade: lo revolucionario en IIT no est\u00e1 relacionado con el cerebro humano, sino con que la consciencia no es biol\u00f3gica en absoluto, sino que es simplemente este valor, phi, que se puede calcular si conocemos la complejidad de lo que estamos estudiando.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Y concluye: si el cerebro humano tiene casi innumerables sistemas interrelacionados, entonces el universo entero debe tenerlos tambi\u00e9n. Y si ah\u00ed es donde se acumula la consciencia, entonces el universo debe tener mucho phi.<\/span><\/p>\n<div id=\"movil-div-gpt-ad_300dchab\" class=\"Creatividad\" style=\"text-align: justify;\" data-type=\"movil\"><\/div>\n<figure id=\"attachment_189667\" class=\"wp-caption aligncenter\" style=\"text-align: justify;\" aria-describedby=\"caption-attachment-189667\"><span style=\"color: #000000;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-189667\" src=\"https:\/\/tendencias21.levante-emv.com\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/head-4372150_1280-e1629802596469.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"848\" \/><\/span><figcaption id=\"caption-attachment-189667\" class=\"wp-caption-text\"><span style=\"color: #000000;\">Imagen de Gerd Altmann en Pixabay.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Modelo matem\u00e1tico de la consciencia<\/strong><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Casi 20 a\u00f1os despu\u00e9s de su formulaci\u00f3n, Kleiner y Tull est\u00e1n trabajando para\u00a0<strong>convertir IIT en un complejo algoritmo matem\u00e1tico<\/strong>, estableciendo el est\u00e1ndar que luego puede usarse para examinar c\u00f3mo operan las cosas conscientes, sean animadas o no.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Ambos est\u00e1n siguiendo el ejemplo de Roger Penrose, tanto en su libro de 1989 como en un art\u00edculo de 2014, para quien existe una conexi\u00f3n entre los procesos biomoleculares del cerebro que originan la consciencia y la estructura b\u00e1sica del universo.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u201cSi desarrollamos un modelo matem\u00e1tico de la consciencia basado en datos obtenidos del cerebro, podemos aplicar el modelo a otros sistemas, por ejemplo, computadoras o termostatos, para ver tambi\u00e9n lo que dicen sobre su experiencia consciente\u00bb, ha\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.livescience.com\/is-the-universe-conscious.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\">explicado<\/a>\u00a0Kleiner a la revista All About Space.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u201cLa teor\u00eda consiste en un algoritmo muy complicado que, cuando se aplica a una descripci\u00f3n matem\u00e1tica detallada de un sistema f\u00edsico, proporciona informaci\u00f3n sobre si el sistema es consciente o no, y de qu\u00e9 es consciente\u201d, a\u00f1ade.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u00abSi hay un par de part\u00edculas aisladas flotando en alg\u00fan lugar del espacio, tendr\u00e1n alguna forma rudimentaria de consciencia si interact\u00faan de la manera correcta\u00bb, sentencia Kleiner.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Complejo algoritmo matem\u00e1tico<\/strong><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Su versi\u00f3n matem\u00e1tica de la IIT pretende ser lo que podr\u00eda llamarse una teor\u00eda fundamental de la consciencia. \u00abIntenta tejer la consciencia en el tejido fundamental de la realidad, aunque de una manera muy espec\u00edfica\u00bb, dijo Kleiner. Y si se demuestra que el universo es consciente, \u00bfentonces qu\u00e9? \u00bfCu\u00e1les son las consecuencias?, se pregunta en All About Space.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Su propuesta puede tener implicaciones morales, ya que tendemos a tratar los sistemas que tienen experiencias conscientes de manera diferente a los sistemas que no las tienen, destaca la revista.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Su idea es trascender las\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/tendencias21.levante-emv.com\/la-consciencia-seria-el-campo-electromagnetico-del-cerebro.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">teor\u00edas emergentistas<\/a>\u00a0de la consciencia, que tienden a afirmar que la f\u00edsica es todo lo que existe.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Esas teor\u00edas \u00abrechazan la idea de que la consciencia est\u00e1 separada o que es m\u00e1s primaria que la f\u00edsica, y dicen que la consciencia no es m\u00e1s que un fen\u00f3meno f\u00edsico espec\u00edfico que surge de la interacci\u00f3n de las cantidades f\u00edsicas fundamentales en ciertas condiciones\u00bb, a\u00f1ade Kleiner.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Sin embargo, si se demuestra que la consciencia juega un papel causal en el universo, tendr\u00eda enormes consecuencias para la visi\u00f3n cient\u00edfica del mundo. \u00abPodr\u00eda conducir a una revoluci\u00f3n cient\u00edfica similar a la iniciada por Galileo Galilei \u00ab, concluye Kleiner.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Analizando la consciencia y su relaci\u00f3n con la mec\u00e1nica cu\u00e1ntica, John Horgan, director del Centro de Escritos Cient\u00edficos del Instituto de Tecnolog\u00eda Stevens, Universidad en Hoboken, Nueva Jersey, es m\u00e1s circunspecto en un\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/what-god-quantum-mechanics-and-consciousness-have-in-common\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\">art\u00edculo<\/a>\u00a0publicado en Scientific American:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">\u201cLos investigadores ni siquiera pueden ponerse de acuerdo sobre qu\u00e9 forma deber\u00eda tomar una teor\u00eda de la consciencia. \u00bfDeber\u00eda ser un tratado filos\u00f3fico? \u00bfUn modelo puramente matem\u00e1tico? \u00bfUn algoritmo gigantesco, quiz\u00e1s basado en c\u00e1lculos bayesianos? \u00bfDeber\u00eda tomar prestados conceptos del budismo, como anatta, la doctrina del no yo? \u00bfTodo lo anterior? \u00bfNinguna de las anteriores? El consenso parece m\u00e1s lejano que nunca. Y eso es bueno. Debemos tener la mente abierta acerca de nuestras mentes\u201d, concluye Horgan.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Preguntas sin respuesta<\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">En un\u00a0<a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/arxiv.org\/abs\/2004.03541\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\">art\u00edculo<\/a>\u00a0publicado el pasado abril, Kleiner y Erik Hoel, un neurocient\u00edfico norteamericano especializado en la consciencia, asumen el reto que plantea Horgan: destacan lo problem\u00e1tico que resulta la b\u00fasqueda de una teor\u00eda cient\u00edfica de la consciencia, que necesariamente ha de ser falsable o refutable, tal como establece el m\u00e9todo cient\u00edfico.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Consideran al respecto que cualquier teor\u00eda de la consciencia debe de ser sometida\u00a0 autom\u00e1ticamente a potenciales pruebas que la contradigan, una fragilidad que afecta a muchas teor\u00edas contempor\u00e1neas de la consciencia que no impiden su proliferaci\u00f3n.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Sobre todo porque la definici\u00f3n b\u00e1sica de consciencia deja en el aire muchas preguntas que todav\u00eda siguen sin respuesta.<\/span><\/p>\n<h2 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Referencia<\/strong><\/span><\/h2>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\"><a style=\"color: #000000;\" href=\"https:\/\/arxiv.org\/abs\/2002.07655\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer nofollow\">The Mathematical Structure of Integrated Information Theory<\/a>. Johannes Kleiner, Sean Tull. arXiv:2002.07655 [q-bio.NC]<\/span><\/p>\n<h6 style=\"text-align: justify;\"><span style=\"color: #000000;\">Foto superior: Phi Nautilus. Roberta Conti.<\/span><\/h6>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Johannes Kleiner, matem\u00e1tico y f\u00edsico te\u00f3rico del Centro de Filosof\u00eda Matem\u00e1tica de Munich, y Sean Tull, matem\u00e1tico de la Universidad de Oxford, est\u00e1n revolucionando las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":24353,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-24352","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciencia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Johannes Kleiner, matem\u00e1tico y f\u00edsico te\u00f3rico del Centro de Filosof\u00eda Matem\u00e1tica de Munich, y Sean Tull, matem\u00e1tico de la Universidad de Oxford, est\u00e1n revolucionando las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-09-01T17:11:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"848\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@OBSERVATORIOEH\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@OBSERVATORIOEH\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c\"},\"headline\":\"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia\",\"datePublished\":\"2021-09-01T17:11:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\"},\"wordCount\":1058,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg\",\"articleSection\":[\"Ciencia\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\",\"name\":\"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg\",\"datePublished\":\"2021-09-01T17:11:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg\",\"width\":1200,\"height\":848},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\",\"name\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\",\"name\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png\",\"width\":250,\"height\":250,\"caption\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh\",\"https:\/\/x.com\/OBSERVATORIOEH\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","og_description":"Johannes Kleiner, matem\u00e1tico y f\u00edsico te\u00f3rico del Centro de Filosof\u00eda Matem\u00e1tica de Munich, y Sean Tull, matem\u00e1tico de la Universidad de Oxford, est\u00e1n revolucionando las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia.","og_url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/","og_site_name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh","article_published_time":"2021-09-01T17:11:37+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":848,"url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@OBSERVATORIOEH","twitter_site":"@OBSERVATORIOEH","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c"},"headline":"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia","datePublished":"2021-09-01T17:11:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/"},"wordCount":1058,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg","articleSection":["Ciencia"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/","name":"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg","datePublished":"2021-09-01T17:11:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#primaryimage","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg","contentUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/Phi_Nautilus_-_Roberta_Conti-e1629802490822.jpg","width":1200,"height":848},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/ciencia\/nueva-revolucion-en-las-teorias-cientificas-sobre-el-origen-de-la-consciencia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nueva revoluci\u00f3n en las teor\u00edas cient\u00edficas sobre el origen de la consciencia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/","name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization","name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png","contentUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png","width":250,"height":250,"caption":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh","https:\/\/x.com\/OBSERVATORIOEH"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=24352"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24354,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/24352\/revisions\/24354"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/24353"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=24352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=24352"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=24352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}