{"id":30629,"date":"2025-09-18T13:20:01","date_gmt":"2025-09-18T19:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?p=30629"},"modified":"2025-10-24T14:17:35","modified_gmt":"2025-10-24T20:17:35","slug":"la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/","title":{"rendered":"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad  sin solucionar la crisis de fondo"},"content":{"rendered":"<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Tal vez fue la explotaci\u00f3n esclavista, lo que anim\u00f3 a Karel Capek (Kuiper, 2025) escribir en 1920 la obra de teatro \u201c<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">RUR: Los Robots Universales de Rossum\u201d<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\"> representada en 1921, donde invent\u00f3 por vez primera la palabra Robota, para referirse al trabajo forzado, que realizan m\u00e1quinas con apariencia humana, las cuales estar\u00edan al servicio de los hombres.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Pero no fue sino hasta 1939, que la empresa Westinghouse Corporation, presentar\u00e1 en la feria de Nueva York, a <\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Electro<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\"> que fue el primer robot humanoide de mundo (endesa, 2024), desde entonces son m\u00faltiples las innovaciones de que ha sido objeto la Rob\u00f3tica, que es una rama de la ingenier\u00eda y de la ciencia f\u00edsica y la electr\u00f3nica, que se ocupa del dise\u00f1o, operaci\u00f3n, construcci\u00f3n y aplicaci\u00f3n de los robots, para ampliar las capacidades de los humanos, en m\u00faltiples procesos, son estructuras mec\u00e1nicas, con sensores que operan como sus sentidos, y su sistema de control es su cerebro.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Su clasificaci\u00f3n, si bien compleja, se basa en categor\u00edas y est\u00e1ndares internacionales, como la norma ISO-8373 que define a un robot de servicio de uso personal o profesional para realizar actividades \u00fatiles para humanos (Bieller, 2025).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Tambi\u00e9n hay robots industriales para la automatizaci\u00f3n de procesos manufactureros, las subcategor\u00edas, se identifican seg\u00fan el dise\u00f1o, y el prop\u00f3sito tecnol\u00f3gico, como soldadura, embalaje, o manejo de materiales; pero tambi\u00e9n hay robots m\u00f3viles aut\u00f3nomos, de uso personal y dom\u00e9stico, nano-robots para tratamientos intercelulares, robots para diversi\u00f3n y fines educativos, drones para m\u00faltiples usos, tanto agr\u00edcolas, como en acciones militares; como en Ucrania y en el aberrante genocidio en Gaza; y claro est\u00e1n los robots humanoides como Atlas, de Boston Din\u00e1mics, Sophia de Hanson Robotics, y otros tantos.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Dado que un robot humanoide equivales a 4 brazos industriales, en cuanto a componentes, las cadenas de suministro podr\u00edan apoyar la fabricaci\u00f3n de m\u00e1s humanoides, las grandes empresas productoras de robots humanoides proyectan que transformar\u00e1n la naturaleza del mercado laboral, dado que empresas como Agility Robotics, Tesla, Figure, Bank of America Global Research y Morgan Stanley, entre otras, estiman que el mercado de los robots humanoides llegar\u00e1 a 18 mil unidades en 2025, y que para 2050 podr\u00eda haber m\u00e1s mil millones de robots humanoides, con un valor de mercado de 5 bdd (Ackerman, 2025)<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Sin embargo para hacer realidad el tama\u00f1o y el valor de mercado, es necesario asegurar la disponibilidad de insumos como los sensores, bater\u00edas para recarga r\u00e1pida y dem\u00e1s componentes de la cadena de valor, adem\u00e1s de superar fallas de equilibrio de los robots humanoides, para sostenerse en pie, en diversas actividades, actualmente son dispositivos que realizan tareas espec\u00edficas, \u00fanicamente, mientras que un humano, s\u00ed cuenta con la flexibilidad para realizar una gran diversidad de actividades.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Cabe mencionar a la <\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">IA f\u00edsica<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">, la cual supera a la IA generativa y al aprendizaje autom\u00e1tico, puesto que \u00e9stas tecnolog\u00edas se entrenan con informaci\u00f3n tomada de internet, en cambio la <\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">IA-F\u00edsica,<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\"> captura directamente los datos del mundo real, en virtud de que est\u00e1 equipada con dispositivos de IoT (Internet de las Cosas) logrando flujos de informaci\u00f3n de texto, imagen y sonido. Las aplicaciones de la IA-f\u00edsica son la optimizaci\u00f3n de procesos industriales, la atenci\u00f3n m\u00e9dica y asistentes rob\u00f3ticos personales (Huckzoc, Meige, &amp; Eagar, 2025).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Los investigadores combinaron neuronas derivadas de c\u00e9lulas madre, c\u00e9lulas musculares cardiacas y un cerebro electr\u00f3nico, para crear un robot <\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">biohibrido<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">, tambi\u00e9n llamado <\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">blando<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">, el robot desarroll\u00f3 sinapsis el\u00e9ctricas o sinapsis qu\u00edmicas, permiti\u00e9ndole tener la capacidad de moverse y nadar<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">La creaci\u00f3n de robots <\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">bio-h\u00edbridos<\/span><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">, utilizan electricidad o luz, para controlar las c\u00e9lulas musculares; sus aplicaciones son, entre otras, para estudiar trastornos en los movimientos humanos, para el desarrollo de f\u00e1rmacos, sin necesidad de utilizar animales de laboratorio (Xuelai, 2025).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">La industria de modelos de robots complejos, presenta una tendencia creciente seg\u00fan Seth Winterroth de la empresa Eclipse y de Fady Saad de Cybernetics Ventures.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">No hay duda, los procesos tecno-cient\u00edficos, van a una velocidad superior a la regulaci\u00f3n y a la cultura de una \u00e9tica-tecnol\u00f3gica, su din\u00e1mica est\u00e1 determinada por el mercado, siendo el precio, el determinante, para tener acceso, quedando al margen el sentido humano y la reducci\u00f3n de la desigualdad social global.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/La-Innovacion-Robotica-Transforma-a-la-Sociedad-Sin-solucionar-la-crisis-de-fondo_compressed.pdf\">La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica Transforma a la Sociedad Sin solucionar la crisis de fondo<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Bibliograf\u00eda<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Ackerman, E. (2025 de septiembre de 2025). IEEE Spectrum. Recuperado el septiembre de 2025, de spectrum.ieee.org: https:\/\/spectrum.ieee.org\/humanoid-robot-scaling<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Bieller, S. (15 de septiembre de 2025). IFR International Federation of Robotics. Recuperado el septiembre de 2025, de ifr.org: https:\/\/ifr.org\/service-robots<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">endesa. (10 de junio de 2024). endesa 8. Recuperado el septiembre de 2025, de endesa.com: https:\/\/www.endesa.com\/es\/la-cara-e\/historia\/primer-robot-real-historia<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Huckzoc, Z., Meige, A., &amp; Eagar, R. (junio de 2025). Artur D Little. Recuperado el Septiembre de 2025, de adlitte.com: https:\/\/www.adlittle.com\/en\/insights\/viewpoints\/physical-ai<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Kuiper, K. (15 de septiembre de 2025). Britannica. Recuperado el septiembre de 2025, de britannica.com: https:\/\/www.britannica.com\/topic\/RUR<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Xuelai, F. S. (9 de Septiembre de 2025). Singularity Hub. Recuperado el septiembre de 2025, de singularityhub.com: https:\/\/singularityhub.com\/2025\/09\/09\/this-crawling-robot-is-made-with-living-brain-and-muscles-cells\/?utm_campaign=SU%20Hub%20Daily%20Newsletter&amp;utm_medium=email&amp;_hsenc=p2ANqtz-9twJYDQGSqOGg9yAvKUN36zKep2OaEqFbXhDREfhyWPgPAZWDna7s9pIo-1rmQBnet0wJHGvqcbb_<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tal vez fue la explotaci\u00f3n esclavista, lo que anim\u00f3 a Karel Capek (Kuiper, 2025) escribir en 1920 la obra de teatro \u201cRUR: Los Robots Universales de Rossum\u201d representada en 1921, donde invent\u00f3 por vez primera la palabra Robota, para referirse al trabajo forzado, que realizan m\u00e1quinas con apariencia humana, las cuales estar\u00edan al servicio de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30630,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-30629","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articulo-otech"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tal vez fue la explotaci\u00f3n esclavista, lo que anim\u00f3 a Karel Capek (Kuiper, 2025) escribir en 1920 la obra de teatro \u201cRUR: Los Robots Universales de Rossum\u201d representada en 1921, donde invent\u00f3 por vez primera la palabra Robota, para referirse al trabajo forzado, que realizan m\u00e1quinas con apariencia humana, las cuales estar\u00edan al servicio de [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-09-18T19:20:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-24T20:17:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"496\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"652\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@OBSERVATORIOEH\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@OBSERVATORIOEH\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c\"},\"headline\":\"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo\",\"datePublished\":\"2025-09-18T19:20:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-24T20:17:35+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\"},\"wordCount\":928,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png\",\"articleSection\":[\"Art\u00edculo OTecH\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\",\"name\":\"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png\",\"datePublished\":\"2025-09-18T19:20:01+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-24T20:17:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png\",\"width\":496,\"height\":652},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\",\"name\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\",\"name\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png\",\"width\":250,\"height\":250,\"caption\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh\",\"https:\/\/x.com\/OBSERVATORIOEH\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","og_description":"Tal vez fue la explotaci\u00f3n esclavista, lo que anim\u00f3 a Karel Capek (Kuiper, 2025) escribir en 1920 la obra de teatro \u201cRUR: Los Robots Universales de Rossum\u201d representada en 1921, donde invent\u00f3 por vez primera la palabra Robota, para referirse al trabajo forzado, que realizan m\u00e1quinas con apariencia humana, las cuales estar\u00edan al servicio de [&hellip;]","og_url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/","og_site_name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh","article_published_time":"2025-09-18T19:20:01+00:00","article_modified_time":"2025-10-24T20:17:35+00:00","og_image":[{"width":496,"height":652,"url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@OBSERVATORIOEH","twitter_site":"@OBSERVATORIOEH","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c"},"headline":"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo","datePublished":"2025-09-18T19:20:01+00:00","dateModified":"2025-10-24T20:17:35+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/"},"wordCount":928,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png","articleSection":["Art\u00edculo OTecH"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/","name":"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png","datePublished":"2025-09-18T19:20:01+00:00","dateModified":"2025-10-24T20:17:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#primaryimage","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png","contentUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Captura-de-pantalla-2025-09-18-131825.png","width":496,"height":652},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/la-innovacion-robotica-transforma-a-la-sociedad-sin-solucionar-la-crisis-de-fondo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La Innovaci\u00f3n Rob\u00f3tica transforma a la sociedad sin solucionar la crisis de fondo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/","name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization","name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png","contentUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png","width":250,"height":250,"caption":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh","https:\/\/x.com\/OBSERVATORIOEH"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30629"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30738,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30629\/revisions\/30738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}