{"id":31415,"date":"2025-12-11T14:06:27","date_gmt":"2025-12-11T20:06:27","guid":{"rendered":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?p=31415"},"modified":"2025-12-11T14:06:27","modified_gmt":"2025-12-11T20:06:27","slug":"sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/","title":{"rendered":"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social"},"content":{"rendered":"<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">La tecnolog\u00eda es consustancial al ser humano desde sus or\u00edgenes, como el homo ergaster conocido como trabajador (Noah, 2019, p\u00e1g. 19) que utilizaba piedras para transformar distintos objetos para alimentarse. La tecnolog\u00eda es un factor econ\u00f3mico, como el capital y el trabajo, desde la econom\u00eda de autoconsumo, hasta \u00e9sta era digital y de la Inteligencia Artificial (IA), superando la concepci\u00f3n funcional que establece la relaci\u00f3n tradicional, desde los insumos tradicionales para generar un producto (Rios &amp; Marroquin, Arreola Juan, 2013).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Los avances tecnol\u00f3gicos son determinantes del crecimiento econ\u00f3mico (Dosi, Pavit, &amp; Soete, L., 1993) aunque no necesariamente del bienestar social, el cual depende del tipo de r\u00e9gimen que prevalece en algunas sociedades o pa\u00edses, cuyos gobernantes determinan la forma en que se distribuye los beneficios, que genera toda la sociedad.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">El estado estacionario de la econom\u00eda no existe, dado el cada vez m\u00e1s complejo dinamismo que caracteriza a todas las sociedades, el cambio tecnol\u00f3gico ha estado presente en todos los procesos hist\u00f3ricos de la humanidad, siempre en aras de una mayor eficiencia y velocidad, para incrementar la tasa de ganancia y lograr una mayor acumulaci\u00f3n y concentraci\u00f3n de capital, generando la desigualdad.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Seg\u00fan Yasmani Jim\u00e9nez, el cambio tecnol\u00f3gico funciona a trav\u00e9s de oleadas originadas end\u00f3genamente en los procesos industriales (Jimenez-Barrera, 2000), para lograr mayor competitividad, lo que se logra a trav\u00e9s de la capacidad y velocidad de aprender, para innovar.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Los modelos de crecimiento econ\u00f3mico end\u00f3geno, establecen que la innovaci\u00f3n tecnol\u00f3gica, es resultado de los procesos de Investigaci\u00f3n y Desarrollo (I+D), como del talento tecnol\u00f3gico, que se sustenta en la gesti\u00f3n del conocimiento (Romer, 1991).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">La teor\u00eda del ciclo de vida de la tecnolog\u00eda (Abernathy &amp; Utterback, 1978), estudia la din\u00e1mica de la estructura industrial y de mercado, en sus sucesivas transformaciones tecnol\u00f3gicas, como resultado de los procesos de I+D+i, derivando en la generaci\u00f3n de productos y servicios, con mayor intensidad tecnol\u00f3gica para el mercado (Rivera, 2005).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Por lo tanto la capacidad de crecimiento de una econom\u00eda, est\u00e1 en funci\u00f3n de sus capacidades tecnol\u00f3gicas, las cuales se pueden considerar, como las habilidades necesarias para habilitar y gestionar el cambio tecnol\u00f3gico, contemplando las destrezas, los conocimientos y las diversas experiencias que surgen de los diferentes procesos creativos (I+D) para operar los sistemas tecnol\u00f3gicos. Lo que significa, que no basta con invertir en maquinaria y\/o transferir tecnolog\u00eda; la reducci\u00f3n de la brecha tecnol\u00f3gica, requiere de la investigaci\u00f3n, para entenderla, asimilarla, mejorarla, y escalarla<\/span> <span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">(Dominguez &amp; Brow, 2007)<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">En esta era tecnol\u00f3gica y de Inteligencia Artifical, las tecnolog\u00edas fundamentales, para que la econom\u00eda de un pa\u00eds se mantega en un crecimiento sostenible, son, por un lado, la infraestructura digital habilitadora, es decir las tecnologias que facilitan el flujo de los grandes vol\u00famenes de informaci\u00f3n, que es la base de toda actividad productiva y social, como los centros de datos y la nube, el 5g y 6g, sin faltar la ciberseguridad y la privacidad de datos de todas las personas, en un contexto de cultura \u00e9tica.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Por otra parte est\u00e1n las tecnolog\u00edas de prop\u00f3sito general, cuyas aplicaciones se materializan en toda actividad productiva y social, por lo que, es fundamental adoptar y escalar, a la Inteligencia Artificial, sobre todo la IA Ag\u00e9ntica, el Internet de las Cosas (IOT), el desarrollo de una cultura en Ciencia de los Datos, parte fundamental es la rob\u00f3tica, en toda su gran diversidad, los procesos de automatizaci\u00f3n y la impresi\u00f3n 3D sin faltar el edge computing y la generaci\u00f3n de tecnolog\u00edas aplicables al cambio clim\u00e1tico, dando prevalencia a la econom\u00eda circular.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Ninguna tecnolog\u00eda por s\u00ed sola garantiza la competitividad y el desarrollo social, es imprescindible e impostergable, crear una base social de talento tecnol\u00f3gico, con una cultura \u00e9tica y ambiental, poniendo en el centro los derechos humanos.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Se deduce, que no solo basta tener tecnolog\u00eda, sino que es imprescindible desarrollar la capacidad de adoptarla, adaptarla e innovarla, a partir de esa base, para escalarla y aplicarla, a las actividades econ\u00f3micas, procurando siempre impactos sociales positivos, es decir disminuir la desigualdad social, superando la pobreza de los m\u00e1s vulnerables, sin perder de vista la necesaria capacidad competitiva en el contexto de los mercados globales.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\">\u00a0<a href=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Sin-Desarrollo-Tecnologico-Las-Economias-no-serian-Competitivas-Ni-Mejorarian-su-Bienestar-SociaL_compressed.pdf\">Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico Las Econom\u00edas no ser\u00edan Competitivas Ni Mejorar\u00edan su Bienestar Social<\/a><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Bibliograf\u00eda<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Abernathy, W., &amp; Utterback, J. (junio-julio de 1978). Patterns of innovation in the technology. Technology Review, 80(7), 40-end.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Dominguez, V. L., &amp; Brow, G. F. (2007). Capacidades tecnologicas: Propuesta de medici\u00f3n y agrupamientos para la industria mexicana. En C. d.-C. Rosalba Casas, Acumulaci\u00f3n de Capacidades tecnol\u00f3gicas, aprendizaje, y cooperaci\u00f3n en la esfera global y local (p\u00e1g. 439). Ciudad de M\u00e9xico, M\u00e9xico : UAM y ADIAT\/ Miguel \u00c1ngel Porr\u00faa.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Dosi, G. (s.f.).<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Dosi, G., Pavit, K., &amp; Soete, L. (1993). La Econom\u00eda del Cambio T\u00e9cnico y Comercio Exterior. Ciudad de M\u00e9xico, M\u00e9xico: Secretaria de Comercio y Fomento Industrial.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Dosi, G., Pavitt, K., &amp; Soete, L. (1993). La econom\u00eda del cambio tecnico y el comercio internacional. Ciudad de M\u00e9xico, Ciiudad de M\u00e9xico, M\u00e9xico: Secretaria de Comercio y Fomento Industrial.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Dosi, G., Pavitt, K., &amp; Soete, Luc. (1993). Econom\u00eda del Cambio T\u00e9cnico y Comercio Internacional. Ciudad de M\u00e9xico, Ciudad de M\u00e9xico, M\u00e9xico: Secretaria de Comercio y Fomento Industrial.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Jimenez-Barrera, Y. (2000). Aproximaci\u00f3n cr\u00edtica a las principales teor\u00edas sobre el cambio tecnologico. Problemas de Desarrollo, versi\u00f3n electronica: DOI: 10.22201\/iiec.20078951e.2018.193.59405.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Noah, H. Y. (2019). De animales a dioses: Breve historia de la humanidad. Barcelona: Penguin Random House Grupo Editorial S.A.U.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Rios, B. H., &amp; Marroquin, Arreola Juan. (versi\u00f3n digital: http:\/\/www.redalyc.org\/articulo.oa?id=39527853002 de julio-septiembre de 2013). Innovaci\u00f3n Tecnol\u00f3gica como mecanismo para impulsar el crecimiento econ\u00f3mico: Evidencia Regional para M\u00e9xico. Contadur\u00eda y Administraci\u00f3n, 58(3), 11-37.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Rivera, R. M. (2005). Capitalismo Inform\u00e1tico, Cambio Tecnol\u00f3gico y Desarrollo Nacional. Ciudad de M\u00e9xico, M\u00e9xico: Universidad de Guadalajara, UNAM, UCLA, PROFMEX, Juan Pablos Editor.<\/span><\/p>\n<p class=\"cvGsUA direction-ltr align-justify para-style-body\"><span class=\"a_GcMg font-feature-liga-off font-feature-clig-off font-feature-calt-off text-decoration-none text-strikethrough-none\">Romer, P. M. (julio-Septiembre de 1991). El cambio tecnol\u00f3gico end\u00f3geno. El Trimestro Econ\u00f3mico, 58(231), 441-480.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La tecnolog\u00eda es consustancial al ser humano desde sus or\u00edgenes, como el homo ergaster conocido como trabajador (Noah, 2019, p\u00e1g. 19) que utilizaba piedras para transformar distintos objetos para alimentarse. La tecnolog\u00eda es un factor econ\u00f3mico, como el capital y el trabajo, desde la econom\u00eda de autoconsumo, hasta \u00e9sta era digital y de la Inteligencia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31416,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-31415","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articulo-otech"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.7 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"La tecnolog\u00eda es consustancial al ser humano desde sus or\u00edgenes, como el homo ergaster conocido como trabajador (Noah, 2019, p\u00e1g. 19) que utilizaba piedras para transformar distintos objetos para alimentarse. La tecnolog\u00eda es un factor econ\u00f3mico, como el capital y el trabajo, desde la econom\u00eda de autoconsumo, hasta \u00e9sta era digital y de la Inteligencia [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-12-11T20:06:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"604\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"788\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@OBSERVATORIOEH\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@OBSERVATORIOEH\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c\"},\"headline\":\"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social\",\"datePublished\":\"2025-12-11T20:06:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\"},\"wordCount\":1085,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png\",\"articleSection\":[\"Art\u00edculo OTecH\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\",\"name\":\"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png\",\"datePublished\":\"2025-12-11T20:06:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png\",\"width\":604,\"height\":788},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Inicio\",\"item\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\",\"name\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization\",\"name\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png\",\"width\":250,\"height\":250,\"caption\":\"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh\",\"https:\/\/x.com\/OBSERVATORIOEH\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"url\":\"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","og_description":"La tecnolog\u00eda es consustancial al ser humano desde sus or\u00edgenes, como el homo ergaster conocido como trabajador (Noah, 2019, p\u00e1g. 19) que utilizaba piedras para transformar distintos objetos para alimentarse. La tecnolog\u00eda es un factor econ\u00f3mico, como el capital y el trabajo, desde la econom\u00eda de autoconsumo, hasta \u00e9sta era digital y de la Inteligencia [&hellip;]","og_url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/","og_site_name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh","article_published_time":"2025-12-11T20:06:27+00:00","og_image":[{"width":604,"height":788,"url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png","type":"image\/png"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@OBSERVATORIOEH","twitter_site":"@OBSERVATORIOEH","twitter_misc":{"Written by":"admin","Est. reading time":"5 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c"},"headline":"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social","datePublished":"2025-12-11T20:06:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/"},"wordCount":1085,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png","articleSection":["Art\u00edculo OTecH"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/","name":"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social - Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","isPartOf":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png","datePublished":"2025-12-11T20:06:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#primaryimage","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png","contentUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Captura-de-pantalla-2025-12-11-140453.png","width":604,"height":788},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/articulo-otech\/sin-desarrollo-tecnologico-las-economias-no-serian-competitivas-ni-mejorarian-su-bienestar-social\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Inicio","item":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sin Desarrollo Tecnol\u00f3gico las Econom\u00edas no ser\u00edan competitivas ni mejorar\u00edan su Bienestar Social"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#website","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/","name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#organization","name":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png","contentUrl":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Logo-circulo.png","width":250,"height":250,"caption":"Observatorio Tecnol\u00f3gico de Hidalgo"},"image":{"@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/observatoriouaeh","https:\/\/x.com\/OBSERVATORIOEH"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/95263d004158ffabcd98137e1d0abc1c","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/08dd17208ee6a9e87c5a01c0a5f4c96c8ed24bf05e625630929b5b6a7c1ffa5f?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31415","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31415"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31415\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31418,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31415\/revisions\/31418"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31416"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31415"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31415"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otech.uaeh.edu.mx\/noti\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31415"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}